برای ساختن عادات مثبت، به اصول و چارچوبی منسجم نیاز داریم. نخستین گام، شناسایی نشانههای فعالکننده عادتهای فعلی است. این نشانهها میتوانند محیطی، احساسی یا فکری باشند. گام دوم، تغییر رویههاست؛ باید رویهای جایگزین و مطلوب انتخاب کنیم که با نیازهایمان همخوان و لذتبخش باشد [۹]. گام سوم، تقویت پاداشهاست؛ باید پاداشهای مرتبط با عادت مثبت را افزایش دهیم.
هفت اصل طلایی برای ساختن عادتهای ماندگار
اما این سه گام کافی نیست. اصول کلیدی دیگری نیز وجود دارد. اولین اصل، شروع کوچک است. تغییرات بزرگ و ناگهانی اغلب به شکست میانجامند. دوم، تکرار و استمرار؛ تکرار کلید نهادینهسازی عادت است. سوم، ایجاد ارتباط؛ عادت جدید را به یک عادت قدیمی متصل کنید. مثلاً بعد از مسواک زدن، یک صفحه کتاب بخوانید [۱۰]. چهارم، ایجاد محیط حمایتی؛ محیط را طوری طراحی کنید که عادت مثبت آسان و عادت منفی دشوار شود. پنجم، پیگیری پیشرفت؛ ششم، خودبخشی و انعطافپذیری در برابر لغزشها؛ هفتم، تمرکز بر فرآیند، نه نتیجه.
در فرهنگهای غنی از معنویت، بر تزکیه نفس، خودسازی و تقویت اراده تأکید شده است. توکل به نیرویی برتر، اطمینان میدهد که در مسیر درست قرار داریم. صبر و استقامت، به ما کمک میکنند در برابر وسوسهها مقاومت کنیم [۱۱]. این اصول معنوی، یادآوری میکنند که تغییر عادت، سفری تدریجی است. با درک چرخه عادت و بهرهگیری از این اصول، میتوانیم عادات منفی را جایگزین عادات مثبت کنیم و به زندگی معنادار و رضایتبخش دست یابیم.
منابع
[۹] کلیر، جیمز. عادتهای اتمی. ترجمه سعید صفائیان. تهران: نشر نوین، ۱۳۹۸، ص ۸۹.
[۱۰] فریس، تیم. چهار ساعته کار در هفته. ترجمه آرش حکیمی. تهران: نشر آموت، ۱۳۹۶، ص ۱۴۵.
[۱۱] طباطبایی، سید محمدحسین. تفسیر المیزان. جلد ۱، تهران: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۸۰، ص ۲۳۴.
[۱۲] سیلگمن، مارتین. روانشناسی مثبت. ترجمه علیاکبر سیف. تهران: دوران، ۱۳۹۵، ص ۱۲۳.
[۱۳] دوهیگ، چارلز. قدرت عادت. ترجمه مهناز مینایی. تهران: نشر آریانا، ۱۳۹۴، ص ۱۵۶.
